ኤርትራ

ካብ ዊኪፐድያ፣ ናጻ ኢንሳይክሎፐድያ
ናብ ዳህሳስ ኪድ ናብ ምድላይ ኪድ
ሃገረ ኤርትራ
ኣባል ሃገር ሕብረት ኣፍሪቃ

Flag of Eritrea.svg
Coat of arms of Eritrea (or-argent-azur).svg

ሃገራዊ ጭርሖ፦ ዓወት ንሓፋሽ
ሃገራዊ መዝሙርኤርትራ ኤርትራ ኤርትራ

Eritrea (Africa orthographic projection).svg

ርእሰ ከተማ ኣስመራ
15°20′00″ሰ 38°55′00″ምብ / 15.333333333333, 38.916666666667 ሓበሬታ ኣብ ዊኪዳታ ርኣይን ኣመሓይሽን
ወግዓዊ ቋንቋ ዋላ ሓደ[1] (ቋንቋታት ስራሕ ርኣይ)
 • ሃገራዊ ቋንቋታት ትግርኛ
ቤጃ
ትግረ
ኩናማ
ሳሆ
ብሊን
ናራ
ዓፋር
ቋንቋታት ስራሕ ትግርኛ

እንግሊዝኛ[2]
ካልእ ቋንቋ ጥልያን
ዜግነት ህዝቢ ኤርትራዊ/ -ት
ዓይነት መንግስቲ ኣሃዳዊት ሓንቲ ሰልፊ ዘለዋ ፕረዚደንታዊት ሪፓብሊክ ኣብ ትሕቲ ፍጹም ምልካዊ ስርዓት
 • ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ
ሓጋጊ ኣካል ሃገራዊ ባይቶ ሓበሬታ ኣብ ዊኪዳታ ርኣይን ኣመሓይሽን
ናጽነት
ካብ ኢትዮጵያ
24 ግንቦት 1991
24 ግንቦት 1993
ስፍሓት  
 • ጠቕላላ 117,600 ትርብዒት ኪ.ሜ.
 • ማይ (%) 0,14
ብዝሒ ህዝቢ  
• ግምት (2020) 6,081,196 ተቐመጥቲ
ባጤራ ናቕፋ (ERN)
ዞባ ግዜ EAT (UTC +3)
ኮድ ኣይሶ 232 / ERI / ER
ዓውዲ ኢንተርነት .er
ስልካዊ ቅድመ ጥብቆ +291
ኮድ ኣ.ኦ.ኮ ERI ሓበሬታ ኣብ ዊኪዳታ ርኣይን ኣመሓይሽን

ኤርትራ፣ ወግዓዊት ሃገረ ኤርትራ፣ ኣብ ሰሜናዊ ምብራቕ ኣፍሪቃ እትርከብ ሃገር እያ። ብሰሜንን ብምዕራብን ብሱዳን ትዳወብ፤ ብደቡብ ድማ ምስ ኢትዮጵያጅቡትን፤ ምብራቕ እታ ሃገር ምስ ቀይሕ ባሕሪ ሰፊሕ ገማግም ባሕሪ ኣለዎ። ከምኡ’ውን ኣካል ኤርትራ፣ ደሴታት ዳህላክ፣ ኣብ ገማግም ባሕሪ ምጽዋዕ ዝርከብ እኩባት ደሴታት እዩ። ስማ ካብታ ብ1 ጥሪ 1890 ዝተፈጥረት መግዛእቲ ጥልያን ዝነበረት ኤርትራ ዝመጸ ኮይኑ፣ ብስም Mare Erythraeum፣ ማረ ኤሪትርየም («ቀይሕ ባሕሪ»፣ ብላቲን) ብግዲኡ ካብ «erythros»፣ ኤሪትሮስ ዝብል ናይ ግሪኽኛ ዝተሰየመ ኮይኑ፣ ትርጉሙ ድማ «ቀይሕ» እዩ። ብ1993 ካብ ኢትዮጵያ ናጻ ኮይና። ርእሰ ከተማኣን ዝበዝሐ ህዝቢ ዘለዋ ከተማኣን ኣስመራ እያ።

ንመብዛሕትኡ ንኤርትራን ሰሜን ኢትዮጵያን ዝቖመ ንግስነት ኣኽሱም፣ ኣብ ከባቢ 1ይ ወይ 2ይ ክፍለ ዘመን ተቐልቂሉ፣ እዚ ሃይማኖት እዚ ድሕሪ ምቕልቃሉ ነዊሕ ከይጸንሐ ክርስትና ዝወሰደ እዩ። ኣብ ማእከላይ ዘመን፣ ዝበዝሕ ክፋል ኤርትራ ኣብ ትሕቲ መግዛእቲ ንግስነት ምድሪ ባህሪ ኣትዩ፣ ገለ ክፋሉ ድማ ሓማሴን ኣቚሙ።

ኣብ መበል 16 ክፍለ ዘመን ኦቶማናውያን ንገለ ክፋል መሬት ኤርትራ ይሕዙ። ኣብ መበል 19 ክፍለ ዘመን ግብጺ ንገለ ክፋል ኤርትራ ወሪራ። ምፍጣር ዘመናዊት ኤርትራ ውጽኢት ምውህሃድ ናጻ መንግስታትን ሓያሎ ተወፈርቲ ሃጸያዊ ግዝኣት ኢትዮጵያሃጸያዊ ግዝኣት ኦቶማንን ብምዃኑ፣ ንኢጣልያዊት ኤርትራ ንምቛም ምኽንያት ኮይኑ። ብ1885 ኢጣልያውያን ወተሃደራት ናብ መሬት ኤርትራ ብምእታው ብ1 ጥሪ 1890 ከኣ ኢጣልያ ነቲ ዝተወረረ መሬታ ናይ ገዛእ ርእሳ መግዛእቲ ምዃና ብወግዒ ኣዊጃቶ።

ብ1941 ኤርትራ ከም ኣካል ወፍሪ ምብራቕ ኣፍሪቃሃጸያዊ ግዝኣት ብሪጣንያ ተታሒዛ፣ ብ1952 ድማ ምስ ሃጸያዊ ግዝኣት ኢትዮጵያ ተሓዊሳ ፈደረሽን ኢትዮጵያን ኤርትራን ኣጣይሻ። እዚ ግዱድ ሕብረት እዚ ናብ ኲናት ናጽነት ኤርትራ ዘምርሕ እዩ፣ እዚ ኲናት ናጽነት ናይ ሎሚ ኤርትራ ብ1993 ተዛዚሙ።

ኤርትራ ሃገራዊ ምርጫ ብተደጋጋሚ ክናዋሕ ዝጸንሐት ሓንቲ ሰልፊ ዘለዋ ሃገር እያ። ብመሰረት ጸብጻብ ህዩማን ራይትስ ዎች፣ መዝገብ ሰብኣዊ መሰላት መንግስቲ ኤርትራ፣ ካብቶም ዝኸፍኡ ኣብ ዓለም ተቖጺሩ ይርከብ። ወተሃደራዊ ኣገልግሎት ካብ 17 ክሳዕ 50 ዓመት ግዴታ ስለዝኾነ፣ ዋላ'ኳ እቲ ሕጊ 18 ኣዋርሕ ክጸንሕ ዝእዝዝ እንተኾነ፣ ሰራዊትን ሰበ ስልጣንን እታ ሃገር ብዘይ ፍቓዶም ነቲ ግዜ ንዘይተወሰነ ግዜን ንዘይተወሰነ ግዜን ብምንዋሕ፣ ገለ ኤርትራውያን ካብታ ሃገር ክሃድሙ ይገብሮም። ኩለን ናይ ውሽጢ ሃገር መራኸቢ ብዙሃን ብመንግስቲ ዝውነና ብምዃነን፣ ኤርትራ’ውን ድሕሪ ቱርክመኒስታንሰሜን ኮርያን ኣብ መሐበሪ ናጽነት ፕረስ ዓለም ዝወሓደ ናጽነት ፕረስ ዘለዋ ኮይና ተሰሪዓ።

ምምሕዳራዊ ክፍልታት[ኣመዓራርይ | ኮድ ኣመዓራርይ]

ኤርትራ ኣብ ሽድሽተ ምምሕዳራዊ ዞባታት ትምቀል።

ዞባታት ኤርትራ
ዞባታት ኤርትራ
ዞባ ስፍሓት (ትርብዒት ኪ.ሜ.) ብዝሒ ህዝቢ ርእሰ ከተማ
ማእከል 1,300 1,053,254 ኣስመራ
ዓንሰባ 23,200 893,587 ከረን
ጋሽ ባርካ 33,200 1,103,742 ባረንቱ
ደቡብ 8,000 1,476,765 መንደፈራ
ሰሜናዊ ቀይሕ ባሕሪ 27,800 897,454 ምጽዋዕ
ደቡባዊ ቀይሕ ባሕሪ 27,600 398,073 ዓሰብ

ስነ ህዝቢ[ኣመዓራርይ | ኮድ ኣመዓራርይ]

ሃይማኖት[ኣመዓራርይ | ኮድ ኣመዓራርይ]

ሃይማኖት ኣብ ኤርትራ (2020)[3]
ሃይማኖት ሚእታዊት
ክርስትና
  
62.9 %
ምስልምና
  
36.6 %
ካልኦት ሃይማኖታት
  
0.4 %
ዋላ ሓደ
  
0.1 %


ኤርትራ ክልተ ዓብላሊ ሃይማኖታት ኣለዋ፦ ክርስትና፣ 62,9% ሰዓብቲ ኣለዋ፤ ከምኡ’ውን 36,6% ካብ ህዝቢ ዝጥርንፍ ምስልምና እዩ።

መወከሲታት[ኣመዓራርይ | ኮድ ኣመዓራርይ]

  1. https://web.archive.org/web/20110503234856/http://www.shaebia.org/constitution.html#CHAP1_
  2. "Archive copy". Archived from the original on 2012-03-03. Retrieved 2020-08-24. 
  3. Religious Composition by Country, 2010-2050 (in English). Archived from the original on 2019-12-21. Retrieved 13 ታሕሳስ 2020.