ናብ ትሕዝቶ ኪድ

ኢንተርነት

ካብ ዊኪፐድያ፣ ናጻ ኢንሳይክሎፐድያ

ዝብል መርበብ ሓበሬታ

[ኣመዓራርይ | ኮድ ኣመዓራርይ]
  • ዓንቀጽ
  • ክትዕ
  • እዚ
  • ለውጢ
  • ምንጪ ለውጢ
  • ሕሉፍ ርአ

ዊኪፒዲያ፡ እቲ ነጻ ኢንሳይክሎፒዲያ

ኣብዚ ጽሑፍ ’ ዚ ዘሎ ሓበሬታ ንምርግጋጽ ተወሳኺ ምንጭታት የድሊ ። እሙናት ምንጭታት ብምውሳኽ ነቲ ጽሑፍ ንምምሕያሽ ሓግዙ ። ምንጪ ዘይብሉ ትሕዝቶ ተቓውሞን ምእላይን ክህልዎ ይኽእል ’ ዩ ። ምንጭታት ድለዩ ፡ "ኢንተርነት"  –  ዜና · ጋዜጣ · መጽሓፍ · ኣካዳሚያዊ · JSTOR

 ( ሓምለ 6, 2022 ) ( ነዚ ቅጥዒ ብኸመይን መዓስን ከም እተውጽኦ ፍለጥ )

İinternet ዝብል መርበብ ሓበሬታ
ምስሊ ናይ ኢንተርነት ዳግመ-ኣንፈት መስመራት።
ሓፈሻዊ
ምሕደራ
ትሕተ ቅርጺ IT
ኣገልግሎታት
ዓይነታት መርበባት ኮምፒተር ብመጠን
  • ናኖ ስኬል ምዃኑ’ዩ።
  • ናይ ቀረባ ሜዳ (NFC)
  • ኣካል (BAN)
  • ውልቃዊ (PAN)
  • ኣብ ቀረባይ (NAN)
  • ከባብያዊ (LAN)
    • መኽዘን (SAN)
    • ገመድ ኣልቦ (WLAN)
    • ቨርቹዋል (VLAN)
  • ገዛ (HAN)
  • ምህናፅ
  • ካምፓስ (CAN)
  • ዓንዲ ሕቖ
  • ሜትሮፖሊታን (MAN)
    • ኮሙናዊ ገመድ ኣልቦ (MWN)
  • ሰፊሕ (WAN)
  • ደበና
  • İinternet ዝብል መርበብ ሓበሬታ
  • ኣብ መንጎ ፕላኔታት ዝካየድ ኢንተርነት

ኢንተርነት ንኮምፒተር ስርዓታት ዘራኽብ ኤሌክትሮኒካዊ መርበብ መራኸቢ ’ ዩ ።  TDK ንኢንተርነት ዝብል ቃል መልሲ ሂቡ ህዝባዊ መርበብ ዝብል ቃል ኣቕሪቡ ።  ሓደ ሓደ ግዜ ኣብ ክንዲ ኢንተርነት ኔት ዝብል ቃል ይጥቀም።

ኢንተርነት ብዙሕ ፕሮቶኮላት ዘለዎ መርበብ ኮይኑ ኩሎም ንሓድሕዶም ዝተኣሳሰሩ መርበባት ኮምፒተር ተባሂሉ ክግለጽ ይከኣል ። ብኣሽሓት ዝቑጸሩ ኣካዳሚያውን ንግዳውን መርበባት፡ ከምኡ’ውን መንግስታውን ነጻን መርበባት ኮምፒተር ብምትእስሳር ዝተመስረተት እያ ። ሓበሬታ ኣብ መንጎ ኮምፒዩተራት ብመሰረት ዝተፈላለዩ ፕሮቶኮላት ብፓኬጅ ይመሓላለፍ። ኣብ ኢንተርነት ፡ ከም ኤለክትሮኒካዊ ፖስታን ዝተኣሳሰሩ ገጻትን ዝኣመሰሉ ዝተፈላለዩ ሓበሬታታትን ኣገልግሎታትን ኣለዉ። ጸወታታት ብኢንተርነት እውን ክጻወቱ ይኽእሉ እዮም።

መበገሲ ኢንተርነት ካብቲ ኣብ 1960ታት ብመንግስቲ ኣመሪካ ዝተገብረ መጽናዕቲ ዝጅምር ኮይኑ፡ ንሱ ንጉድለት ዝጻወር፡ ድልዱልን ናይ ብሕቲ መርበብ ኮምፒተር ክምስርት ዝደለየን እዩ ። ኣብ 1980ታት ብሃገራዊ ሳይንስ ፋውንዴሽን ንሓድሽ ዓንዲ ሕቖ ኣሜሪካ ንምምዋል ዝተኣከበ ናይ ብሕቲ ገንዘብ፡ ዓለምለኻዊ ተሳትፎን ምድልዳል ብዙሓት ናይ ብሕቲ መርበባትን ኣስዒቡ። ኣብ 1990ታት ዓለምለኻዊ መርበብ ምስ ምብዛሑ ፡ ኢንተርነት መሰረት ዘመናዊ ህይወት ደቂ ሰባት ኮይኑ ኣሎ።

ስነ-ቓል [ ኣርትዖት | ምንጪ ለውጢ ] .

[ኣመዓራርይ | ኮድ ኣመዓራርይ]

ክጥቀም ዝጀመረ ናይ እንግሊዝኛ ቃል internet ፡ ኣሕጽሮተ ቃል ናይቲ Interconnected Networks ዝብል ቃል ኮይኑ ፡ ትርጉሙ ድማ "ኣብ መንጎኦም ዝተኣሳሰሩ መርበባት" ማለት እዩ ።  እቲ ቅድመ-ጥብቆ inter- ማለት ኣብ እንግሊዝኛ ኣብ መንጎን ሓድሕድን ማለት እዩ ። መርበብ ዝብል ቃል መርበብ ማለት ’ ዩ።

እቲ ሓደ ሓደ ግዜ ኣብ ክንዲ ኢንተርነት ዝብል ቃል ዝጥቀመሉ " WWW " ዝብል ኣሕጽሮተ ቃል ፡ ኣሕጽሮተ ቃል ናይ ዎርልድ ዋይድ ዌብ ኮይኑ ምስ ኢንተርነት ተመሳሳሊ ትርጉም የብሉን።

ኣጸሓሕፋ [ ኣርትዖት | ምንጪ ለውጢ ] .

[ኣመዓራርይ | ኮድ ኣመዓራርይ]

ኢንተርነት ንፍሉይን ሓደን መርበብ መራኸቢታት ስም ስለዝኾነ ትኽክለኛ ስም ’ ዩ ። ብዓበይቲ ፊደላት ክጽሓፍ ኣለዎ፣ ኣብቲ ንዋታዊ ኣስማት ብዓበይቲ ፊደላት ክጽሓፉ ኣለዎም ዝብል ሕጊ መሰረት ብምግባር  ። ይኹን እምበር ካብኡ ወጻኢ ግቡእ ኣስማት ካብ ትርጉሞም ወጻኢ ኣብ ዝጥቀሙሉ እዋን ብንኣሽቱ ፊደላት ክጽሓፉ ይኽእሉ።  ንኣብነት፦ ኣብ ሓረግ "መርከሪ ናብ ጸሓይ ዝቐረበት ፕላኔት እያ"፡ ጸሓይ ብዓቢ ፊደል ክጽሓፍ እንከሎ፡ ኣብታ "ጸሓይ ናብዚ ክፍሊ ኣይትኣቱን" ዝብል ሓረግ "ጸሓይ" ብንእሽቶ ፊደል ተጻሒፉ ኣሎ። ምኽንያቱ ኣብ ክንዲ ትኽክለኛ ስም ብትርጉም "ብርሃን ጸሓይ" ስለ ዝጥቀመሉ።  ብተመሳሳሊ "ኢንተርነት" ሓደ ሓደ ግዜ ካብ ትርጉሙ ወጻኢ፡ ብመንጽር "ምትእስሳር ኢንተርነት" ኣብ ከም "ኣብ ገዛይ ኢንተርነት የብለይን"፡ "ፍጥነት ኢንተርነትይ ትሑት እዩ"፡ ከምኡ'ውን ክኸውን ይኽእል። ኣብ ትሕዝቶ ናይዞም ኣጠቓቕማታት ብንኣሽቱ ፊደላት ዝተጻሕፉ፡ ብሰንኪ ሕጊ ኣጸሓሕፋ ትካላዊ ኣስማት። ምስ ምስፍሕፋሕ ኢንተርነት፡ ካብቲ መሰረታዊ ትርጉሙ፡ ማለት ግቡእ ስም፡ ካልእ ትርጉማት ኣስፋሕፊሑ፡ ኣብ መዝገበ-ቓላት ማሕበር ቋንቋ ቱርኪ፡ ከም "ስም" [  ጥራይ እዩ ተገሊጹ ፡ ብንኣሽቱ ፊደላት ድማ ይጽሓፍ ፊደላት፡ ከምኡ'ውን እቲ መሰረታዊ ትርጉሙ ዝድለ "ግቡእ ስም" ኣጸሓሕፋ ኣይተኻተተን።

ታሪኽ [ ኣርትዖት | ምንጪ ለውጢ ] .

[ኣመዓራርይ | ኮድ ኣመዓራርይ]

ቀንዲ ጽሑፍ ፡ ታሪኽ ኢንተርነት

ወተሃደራዊ ስርዓተ መራኸቢታት ሴሚ-ኣውቶማቲክ ግራውንድ ኢንቫይሮመንት (SAGE)ን ንግዳዊ መንገዲ ኣየር ስርዓት ምሕዛዝ ሴሚ-ኣውቶማቲክ ቢዝነስ ሪሰርች ኢንቫይሮመንት (SABRE)ን ዝበሃሉ ብኢንተርነት ብኔትወርክ ዝረዳድኡ ስርዓታት ኮምፒተር ኮይኖም ኣብ መጀመርታ 1950ታት እዮም ጀሚሮም። ኣብ 1960ታት ኤጀንሲ ምዕቡል ፕሮጀክትታት ምርምር (ARPA) ንዲዛይን መርበብ ኤጀንሲ ፕሮጀክትታት ምዕቡል ምርምር (ARPANET) ንመስርሕ ምክልኻል ኣሜሪካ ክምውል ጀሚሩ። ሳላ ኣብ 1960ታት ዝተፈጥሩ ፕሮጀክትታት፡ ኢንተርነት ኣብ 1969 ኣብ ዝለዓለ ጥርዙ በጺሑ። ድሕሪ እዚ ዕለት እዚ ኣርፓኔት ከምቲ ንፈልጦ ዘመናዊ ኢንተርነት ኮይኑ ናብ ህይወትና ኣትዩ። ኣብ መጀመርታ 70ታት ዩኒቨርሲቲታት ኣሜሪካ ካብዚ ፕሮጀክት ክጥቀማ ዕድል ምስተዋህበን ፡ ናይ ኢ -መይል (SMTP)ን NNTPን መመልከቲታት ብሰፊሑ ክዝርጋሕ ጀሚሩ። እዚኦም ስዒቦም FTP ን HTTPን ’ ዮም ። ብ30 ሚያዝያ 1993 ኢንተርነት ብ CERN ብ WWW ቅድመ-ጥብቆ ንህዝቢ ተበጻሒ ተገይሩ ። ቴክኖሎጂ ኢንተርነት ንመጀመርያ ግዜ ናብ ቱርኪ ዝመጸ ኣብ 1987  መርበብ ዩኒቨርሲቲን ትካላት ምርምርን ቱርኪ (TÜVAKA) እዩ።ኣብ ቱርኪ ናይ መጀመርታ

ውልቃዊ ኣጠቓቕማ [ ኣርትዖት | ምንጪ ለውጢ ] .

[ኣመዓራርይ | ኮድ ኣመዓራርይ]

መብዛሕትኡ ግዜ ውልቃዊ ኮምፒዩተራት ምስ ኢንተርነት ንምትእስሳር መስመር ተሌፎን የድልዮም ። ብተወሳኺ ብሳተላይት ፣ ገመድን ሬድዮን ዋይፋይ ዝበሃል ፈነወታት ምስ ኢንተርነት ክትራኸብ ትኽእል ኢኻ ። እቲ ዝበዝሐ ዝውቱር ድማ ኣናሎግ ሞደምን ኣገልግሎት ናይ ሓደ ብዝተወሰነ ፍጥነት ኣገልግሎት ኢንተርነት ዝህብ ኩባንያን ምጥቃም እዩ ። ቅጥዕታት ናይቲ ሞደም ብመሰረት ቁጽሪ ተሌፎን ኣገልግሎትን እቲ ኩባንያ ዝህቦ ባህርያትን ይስተኻኸል፡ ትእዛዝ ምትእስሳር ድማ ይወሃብ። እቲ ኣናሎግ ሞደም ነቲ ናይ ኮምፒተር ዲጂታላዊ ዳታ (ቢት) ናብ ዝተፈላለየ ናይ ድምጺ ፍሪኩዌንሲ ቀይሩ ብመስመር ቴሌፎን ኣቢሉ ናብ ኣገልግሎት ኢንተርነት የሰጋግር፡ ብግልባጡ ድማ ነቲ ዳታ ብተመሳሳሊ ኣገባብ ይቕበሎ።

ነፍሲ ወከፍ ዝረአ መርበብ ሓበሬታ ቁጽሪ ኣድራሻ ኣለዎ።እዚ ኣድራሻ ብኣርባዕተ ስሎት ዝቖመ ኮይኑ፡ ነፍሲ ወከፍ ስሎት ካብ 0 ክሳብ 255 ዋጋ ኣለዎ። ይኹን እምበር፡ እቲ ተጠቃሚ ነዚ ቀሊል ናይ ቁጽሪ ዋጋ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ዝድውለሉ መርበብ ሓበሬታ ኣብ ኣእምሮኡ ክሕዞ ስለዘይክእል፡ ነዞም ኣድራሻታት እዚኣቶም ምስቲ መርበብ ሓበሬታ ገጽ ማዕረ ዝሕዙ ዲኤንኤስ ኮምፒዩተራት ኣለዋ። ግቡኦም ድማ ነቲ IP ኣድራሻ ምስ ነፍሲ ወከፍ ክረአ ዘለዎ ስም ሳይት ማዕረ ምግባርን ፓኬታት ናይቲ ናይ ሓበሬታ መጓዓዝያ ፕሮቶኮል ( TCP/IP ) ናብዚ ኣድራሻ ምቕናዕን እዩ። ልክዕ ከምቲ ኣብ መጽሓፍ ቴሌፎን ዝግበር ምትእስሳር ስም-ቁጽሪ ምስ domain name-IP ይሰማማዕ። በዚ ድማ እቲ ብኢንተርነት መርበብ ሓበሬታ ዝጽዋዕ መርበብ ሓበሬታ ዘሎ ሓበሬታ ብውሑድ ጻዕሪ ክትረኽቦ ትኽእል ኢኻ።

ኣብዚ እዋን እዚ ኣናሎግ ሞደም ብዲጂታላዊ (ADSL) ሞደም ይትካእ ኣሎ፣ እዚኦም ድማ ዝቐልጠፉን ንጌጋታት ዝውሕዱን እዮም። ሳላ ወሰኽ ተሳትፎ ብዙሓት፡ ክፍሊት ኣጠቓቕማኦም ናብ ርትዓዊ ደረጃ ይንኪ። ADSL ካብ ኣናሎግ ሞደም 10x - 1500x ፍጥነት ዘለዎ ኮይኑ ቀጥታዊ ቪድዮ ቻት ከምኡ’ውን ኣብ ሓጺር ግዜ ፊልም ናይ ምውራድ ዕድል ዝህብ እዩ።

WWW. ሎሚ ኣብ መላእ ዓለም ብኣማኢት ሚልዮናት ዝቑጸሩ ሰባት ከም ፋይል ምውራድ፡ ቨርቹዋል ቻት ሩም፡ ኢኮሜርስ (ቨርቹዋል ኮሜርስ)፡ ናይ ዘተ ቦታታት (መድረኻት)፡ ኦንላይን ቻቲንግን ቀጥታዊ መልእኽቲ (IM) ዝኣመሰሉ መዳያት ይጥቀሙ።

ህሉው ኣጠቓቕማ [ ኣርትዖት | ምንጪ ለውጢ ] .

[ኣመዓራርይ | ኮድ ኣመዓራርይ]

ኣብዚ ግዜ እዚ ኢንተርነት ዳርጋ ካብ ዝኾነ ቦታ ብፍላይ ድማ ብሞባይል ኢንተርኔት መሳርሒታት ክትረኽቦ ትኽእል ኢኻ። ተጠቀምቲ ኣብ ዝደለይዎ ግዜን ኣብ ዝደለይዎ ቦታን ከም ሞባይል ቴሌፎናት፣ ተንቀሳቐስቲ ጌም ኮንሶላትን ገመድ ኣልቦ ኔትወርክ ምትእስሳር ዝድግፉ ላፕቶፕን ዝኣመሰሉ መሳርሒታት ኢንተርነት ክረኽቡ ይኽእሉ። ኣገልግሎት ወሃብቲ ኣገልግሎትን ክፍሊት ምትሕልላፍ ዳታ ገመድ ኣልቦን ካብ ካልኦት ኣገባባት ምብጻሕ ዝለዓለ ክኸውን ይኽእል።

ዝርገሐኡ [ ኣርትዖት | ምንጪ ለውጢ ] .

[ኣመዓራርይ | ኮድ ኣመዓራርይ]

ካብ ምህዞ ሬድዮ ፣ ተለቪዥንን ኢንተርኔትን ን50 ሚልዮን ተጠቀምቲ ንምብጻሕ ዝወሰዶ ግዜ ክንምርምሮ እንከለና ንሬድዮ 38 ዓመት፣ ንተለቪዥን 13 ዓመት፣ ንኢንተርነት ድማ ሓሙሽተ ዓመት ጥራይ እዩ።

ኢንተርነት ኣብ 1993 ናብ ቱርኪ ዝመጸ ኮይኑ፡ ድሕሪ ምምጽኡ ድማ ኣብ ቱርኪ ኣጠቓቕምኡ ሰፊሕ ኮይኑ። ኢንተርነት ኣብዚ እዋን’ዚ ብሰፊሑ ዝተዘርግሐ ፍርያት ቴክኖሎጂ ኮይኑ፡ ካብ 7 ክሳብ 70 ዓመት ዝዕድሚኡ ኩሉ ዝጥቀመሉ፡ መዓልታዊ ዝሕደስ ምንጪ ሓበሬታ እዩ።

ቃላት [ ኣርትዖት | ምንጪ ለውጢ ] .

[ኣመዓራርይ | ኮድ ኣመዓራርይ]

ኢንተርነትን "ወርልድ ዋይድ ዌብ"ን ዝብሉ ቃላት ብሓፈሻ ኣብ መዓልታዊ ኣጠቓቕማ ተለዋዊጦም ይጥቀሙ እዮም፡ ግን ሓደ ነገር ኣይኮኑን። ኢንተርነት ብሶፍትዌርን ሃርድዌርን ትሕተ ቅርጺ ዝቐርብ ዓለማዊ ስርዓተ ርክብ ዳታ ኮይኑ፡ መርበብ ሓበሬታ ግን ሓደ ካብቶም ብኢንተርነት ዝቐርቡ ዓይነታት ርክብ ጥራይ እዩ።

ሳይት [ ኣርትዖት | ምንጪ ለውጢ ] .

[ኣመዓራርይ | ኮድ ኣመዓራርይ]

ዌብሳይት ማለት ጽሑፋት፡ ምስልታትን ካልኦት ፋይላትን ብኢንተርነት ዝካፈሉሉ ጉጅለ ዲጂታላዊ ገጻት እዩ። እዚኦም ድማ ኢንተርነት ብዓይኒ ብስክሪንን ብስምዒትን ብመጉልሒ ድምጺ ዝጥቀመሉ ከባቢታት እዮም። ሓደ ዌብሳይት ሓደ ገጽ ወይ ኣሽሓት ገጻት ዝሓዘ ክኸውን ይኽእል። እቲ ተጠቃሚ ዘጋጥሞ ቀዳማይ ገጽ ናይ ሓደ መርበብ ሓበሬታ "ገዛ ገጽ" ይበሃል። ካብቲ መበገሲ ገጽ ፡ ካልእ ክፋላት ናይቲ መርበብ ሓበሬታ ወይ ናይ ወጻኢ መርበባት ብመላግቦታት ክትረኽቦም ትኽእል ኢኻ .

ሞደም [ ኣርትዖት | ምንጪ ለውጢ ] .

[ኣመዓራርይ | ኮድ ኣመዓራርይ]

ቀንዲ ጽሑፍ ፡ ሞደም

ምልክት ቴሌፎን ናብ ዲጂታል ዳታ ዝቕይርን ኮምፒተር ምስ ኢንተርነት ክትራኸብ ዘኽእልን ኤሌክትሮኒካዊ መሳርሒ እዩ።

TCP/IP [ ኣርትዖት | ምንጪ ለውጢ ] .

[ኣመዓራርይ | ኮድ ኣመዓራርይ]

ንኢንተርነት ናይቲ ዘመን መራኸቢ መሳርሒ ዝገብሮ፡ TCP/IP ፋይል ርክብ ፕሮቶኮል እዩ። ምኽፋት፤ ንሱ ድማ ትራንስሚሽን ኮንትሮል ፕሮቶኮል/ኢንተርነት ፕሮቶኮል እዩ ።

TCP/IP ብመሰረቱ ማሽናት ካብ ስርዓተ ምምሕዳር ወይ ኣፕሊኬሽን ሶፍትዌር ነጻ ኮይኑ ክዛረባ ዘኽእል ሕጊ እዩ። ሳላ እዚ ባህሪ ምስ ሞባይል፡ ውልቃዊ ኮምፒተር ወይ ካልእ ምስ ኢንተርነት ዝተኣሳሰር መሳርሒ ንሓደ ሰዓት ከይተረፈ ክዛረብ ይኽእል።

ምልክት ኣድራሻ (@) [ ኣርትዖት | ምንጪ ለውጢ ] .

[ኣመዓራርይ | ኮድ ኣመዓራርይ]

ቀንዲ ጽሑፍ ፡ @

ኣብ ኢንተርነት ብተደጋጋሚ ካብ ዝጥቀሙሉ ምልክታት ሓደ @ (ዝድመጽ: et ). ኣብ ኢ-መይል ኣድራሻታት፡ ስም ተጠቃሚን ዝተላእከ ዕላማ ዓውድን (ስም መርበብ ሓበሬታ) ይፈላልዮም። እቲ ናይ ኣድራሻ ምልክት ጽቡቕ a . ማሕበር ቋንቋ ቱርኪ ማዕረ ’ ቲ hooked a ወይ tailed a ዝብል ሓሳብ ኣቕሪቡ ኣሎ ።

ኢመይል [ ኣርትዖት | ምንጪ ለውጢ ] .

[ኣመዓራርይ | ኮድ ኣመዓራርይ]

ቀንዲ ጽሑፍ ፡ ኢመይል

ኢ-መይል ( ትግርኛ : e-mail ) ኣሕጽሮተ ቃል "ኤሌክትሮኒካዊ ፖስታ" እዩ። ብኢንተርነት ዝለኣኹን ዝቕበሉን ዲጂታላዊ ደብዳቤታት እዮም። ኣብ መዓልታዊ ኣጠቓቕማ " ፖስታ " (ኣድመጽ: meyl) ተባሂሉ'ውን ይጽዋዕ ። ብዓይኒ ኣብ መንጎኦምን ኣብ መንጎ ናይ ወረቐት ደብዳቤን ዓቢ ፍልልይ የለን። ኩሎም ዓይነታት ፋይላት፡ ከም ስእሊ፡ ሙዚቃ፡ ቪድዮ ወዘተ ኣብ ኢ-መይል ተተሓሒዞም ናብ ኮምፒተር ተቐባሊ ክሰጋገሩ ይኽእሉ። ኣብ መላእ ዓለም መዓልታዊ ብቢልዮናት ዝቑጸሩ ኢመይላት ይለኣኹ። ብሰንኪ ርካሽነቱን ምቹእነቱን ካብ ናይ ወረቐት ደብዳቤታት ብሰፊሑ ዝጥቀመሉ ኮይኑ፡ ኣብ ወግዓዊ ጉዳያት ግን ብሰንኪ ተኣማንነቱ ኣዝዩ ድሩት እዩ።

ናይ ኢ-መይል ኣካውንት ብነጻ ወይ ብኽፍሊት ካብ ዝተፈላለዩ ነዚ ኣገልግሎት ዝህቡ መርበባት ክኽፈቱ ይኽእሉ። ናይ ኢመይል ኣድራሻታት፤ ንሱ ድማ ስም ተጠቃሚ፡ ምልክት ኣድራሻ፡ ስም ናይቲ ኣካውንት ዝተፈጥረሉ መርበብ ሓበሬታ ኢ-መይል ኣገልጋሊ፡ ነጥቢ (.) ከምኡ’ውን መቐጸልታ መርበብ ሓበሬታ ብዘይ ነጥብታት ብምጽሓፍ ዝፍጠር እዩ። ንኣብነት ፡ wikipedist@vikipedi.com

ዲጂታላዊ ስግኣታት ኣብ ልዕሊ ምስ ኢንተርነት ክራኸቡ ዝኽእሉ መሳርሒታት [ edit | ምንጪ ለውጢ ] .

[ኣመዓራርይ | ኮድ ኣመዓራርይ]

ኢንተርነት ብዙሕ ረብሓታት እኳ እንተሃለዎ፡ ዝተፈላለየ ሓደጋታት እውን የስዕብ። ካብታ ናብ መርበብ ኢንተርነት እትራኸብላ ህሞት ጀሚርካ፡ ንዝተፈላለዩ ጐዳኢ ሶፍትዌር መጥቃዕትታት ክትቃላዕ ትኽእል ኢኻ ፡ ሃከራት ፡ ብሃከራት ዝፍለጡ ፡ ኮምፒተርካ ክሕዙ ከም ዝኽእሉ ክትምስክር ትኽእል ኢኻ፡ ናይ ባንክ ሕሳብካ ብመንገዲ ኦንላይን ባንክ ባዶ ክኸውን ከም ዝኽእል፤ መሳርሒታት ብዘገርምን ዘይርዳእን ባህሪ ክጅምሩ ይኽእሉ እዮም።

ቫይረሳት [ ኣርትዖት | ምንጪ ለውጢ ] .

[ኣመዓራርይ | ኮድ ኣመዓራርይ]

ቫይረሳት ኮምፒተር ጐዳኢ ኮዳትን ፕሮግራማትን እዮም። ናብ ኮምፒዩተራት ብዳታ ዝሓዙ ዲስክታት፣ ተንቀሳቐስቲ መዘከርታታት፣ ብሎካል ኔትወርክ ወይ ብኢንተርነት ይኣትዉ። ኣብ ከም ነብሶም ምቕዳሕ፡ ዳታ ምድምሳስ፡ ዘይተደልየ ፕሮግራማት ምክያድ፡ ከምኡ’ውን ውልቃዊ ሓበሬታ (ፓስዎርድ ወዘተ) ምዝርጋሕ ዝኣመሰሉ ጎዳእቲ ንጥፈታት ክዋፈሩ ይኽእሉ። እዚ ስም እዚ፡ ንኮምፒዩተራት ንምጕዳእ ዝጥቀሙሉ ሜላታት ምስቶም ኣብ ህያዋን ነገራት ሕማም ዘስዕቡ ቫይረሳት ዝመሳሰል ስለ ዝዀነ፡ ግቡእ ተባሂሉ ተረኺቡ።

ገለ ቫይረሳት ግዜኦም ዝሓለፉ ወይ ዝተበላሸዉ ስሪት ናይ ሓደ ፕሮግራም እዮም፣ ማለት ብዘይ ፍላጥ ዝሰርሑን መብዛሕትኡ ግዜ ስርሖም ዘይፍለጥን እዩ። ትሮጃን፡ win32፡ win29፡ መትሎ ወዘተ ንእከይ ዕላማ ዝተዳለዉ። ቫይረስ ብኻልኦት ይመሓላለፉ። ቫይረሳት ባዕሎም ኣይፍጠሩን እዮም፣ ምስተረኽቡ ብቕልጡፍ ክእለዩ ኣለዎም።

መደባት ሰላዪ [ ኣርትዖት | ምንጪ ለውጢ ] .

[ኣመዓራርይ | ኮድ ኣመዓራርይ]

ስፓይ ፕሮግራማት፣ ብዝተፈላለየ መንገዲ ማልዌር ፣ ኣድዌር ፣ ስፓይዌር ፣ ካብ ኮምፒዩተራት ሓበሬታ ንምእካብ ዝፍጠሩ ንኣሽቱ ሶፍትዌራት እዮም። ከም ቫይረስ ስለ ዝዋስኡ፡ ገሊኦም ቫይረስ’ውን ይበሃሉ። ከም ልምዲ ኢንተርነት ተጠቀምቲ ኮምፒተርን ቁጽሪ ኣካውንትን ዝኣመሰሉ ሓበሬታታት ናብ ጎዳእቲ ሰባትን ትካላትን የመሓላልፉ። ገለ ካብኣቶም ብዙሕ ጎዳእቲ እኳ እንተዘይኮኑ፡ ዳታ እናኣከቡ ኣብ ድሕሪት ብምጉያይ ዘየድሊ መዘክር ኮምፒተር ይሕዙ። ገለ መደባት ስለያ ብወግዓውያን ትካላት ተዳልዮም ገበነኛታትን ግብረሽበራዊ ንጥፈታትን ይከታተሉ ኣለዉ። ብተወሳኺ ግዝኣታት ኣብ ክንዲ ኣረጊት ኣገባብ ስለያ ብኮምፒተር ዝሰርሕ ኣገባብ ስለያ ይጥቀማ ኣለዋ፣ በዚ ድማ ሓደጋታትን ወጻኢታትን ይቕንሳ ኣለዋ።

ሃከራት [ ኣርትዖት | ምንጪ ለውጢ ] .

[ኣመዓራርይ | ኮድ ኣመዓራርይ]

ብዘይ ፍቓድ ኣብ ኤሌክትሮኒካዊ መሳርሒታቶም ከም ኮምፒዩተርን ቴለፎንን ብምእታው ናይ ካልኦት ሰባት ውልቃዊ ሓበሬታ ዝሰርቁ ሰባት እዮም። እዚ ግን ኩሉ ግዜ ኣድላዪ ኣይኮነን። On sites where some hackers are featured , ሃከራት ኣብ ቴክኒካዊ ምዕባለ ናይቶም መርበባት ይሕግዙ። ናይዚ ኣብነት ኣብ ዊኪፒዲያ ቴክኒሻናት ’ ዮም ።

ካብዞም ሓደጋታት ዝከላኸሉ ሜላታት [ edit | ምንጪ ለውጢ ] .

[ኣመዓራርይ | ኮድ ኣመዓራርይ]

ኮምፒዩተራት ካብ ኢንተርነት ክመጽእ ዝኽእል ሓደጋታት ንምክልኻል እቲ ዝበለጸ ኣድማዒ መንገዲ ንቕሓት ምህላው እዩ። ጥርጡራት ሳይታትን ሊንክታትን ክበጽሑ ስለዘይብሎም ጸረ ቫይረስ፣ ጸረ ስፓይዌርን ፋየርዎልን ሶፍትዌር ክጥቀሙ ይግባእ። ብዙሓት ንግዳዊ ድሕነት ሶፍትዌራት ሎሚ፡ ከም Norton , Kaspersky , McAfee , Avast ፡ ሰለስቲኦም መከላኸሊታት ዘጠቓልሉ እዮም።

ካልኦት ካብ ኢንተርነት ክመጹ ዝኽእሉ ሓደጋታት [ edit | ምንጪ ለውጢ ] .

[ኣመዓራርይ | ኮድ ኣመዓራርይ]

ብሰንኪ ሰፊሕ ኣጠቓቕማ ኢንተርነት፡ ብሚልዮናት ዝቑጸሩ ሰባት መዓልታዊ ውልቃዊ ሓበሬታኦም ምስ ዘይፈልጥዎም ሰባት ብምክፋል፡ ካብ ቫይረሳት ኣዝዩ ሓደገኛ ስግኣት ይፈጥር። ብዘይጥንቃቐ ምጥቃም ኢንተርነት ከም ስርቂ ሓበሬታ መንነት ወይ ብዘይፍላጥ ኣብ ፍጻመታት ፖሊስ ምእታው ዝኣመሰሉ ሳዕቤናት ከስዕብ ይኽእል።

ቻትን ጸወታን ክፍልታት ናብ ዓቢ ዕርክነትን ዝምድናን ክመርሑ ይኽእሉ እኳ እንተኾኑ ፡ ካብ ስርቂ ፡ ጾታዊ ርክብ ህጻናት ፡ ምቅላዕ ፡ ምግፋዕ ፡ ዓመጽን ቅትለትን ከይተረፈ ንዝመጽእ ምፍርራሕ ማዕጾና ይኸፍቱ ።

ቅልጡፍን ብቐሊሉን ፖርኖግራፊ ምርካብ ኣብ ኩሉ ዕድመ ንሓደጋ ወልፊ ስእለ ጽዩፍ ይውስኽ፤ ንጾታዊ ህይወት ሰባት፡ ስድራቤታዊ ህይወት ሓደ ሓደ ግዜ ድማ ስነ-ልቦናኦም ኣብ ሓደጋ ዘእቱ እዩ። ህጻናት ኣብ ኣዝዩ ንኡስ ዕድሚኦም ስእለ-ጽዩፍ ብቐሊሉ ክረኽብዎ ምኽኣሎም፡ ኣብ ድሒሮም ዕድሚኦም ከቢድ ጾታዊን ስነ-ኣእምሮኣውን ጸገማት ከጋጥሞም ይኽእል።

ካብዞም ሓደጋታት ዝከላኸሉ ሜላታት [ edit | ምንጪ ለውጢ ] .

[ኣመዓራርይ | ኮድ ኣመዓራርይ]

መንነትካ፡ ዕድመ፡ መልክዕ፡ ቁጠባዊ ኩነታት፡ ደረጃ ትምህርቲ፡ ብሓጺሩ ኩሉ ብዛዕባ ሓደ ሰብ ምሕባእ ወይ ኣብ ኢንተርነት ናይ ሓሶት መንነት ምፍጣር ኣዝዩ ቀሊል ስለ ዝኾነ፡ ኣዕሩኽ ኣብ እትገብረሉ እዋን ኣዝዩ ዝያዳ ጥንቃቐ ምግባር የድሊ። ኣጸቢቑ ንዘይፍለጡ ሰባት ኣድራሻን ቁጽሪ ተሌፎንን ምሃብ ክውገድ ኣለዎ፣ እቲ ካልእ ሰብ ክረኽቦም ዘኽእል ፍንጪ ምሃብ እውን ክውገድ ኣለዎ።

ብዙሓት ናይ ኢንተርነት ድሕንነት ሶፍትዌራት ሎሚ "ወለዲ ምቁጽጻር" ዝብል ባህርያት ሒዞም ይመጹ። እቲ ናይ ወለዲ መቆጻጸሪ ፓነል ናይ ኮምፒተር መእተዊ ሰዓታት ምቕማጥን ናብ ዘይተደልየ መርበባት ምእታው ምዕጋትን የኽእል፣ እዞም ቅጥዕታት ድማ ብፓስዎርድ ክሕለዉ ይኽእሉ።

[ ኣርትዖት |​ ምንጪ ለውጢ ] .

[ኣመዓራርይ | ኮድ ኣመዓራርይ]
  • WWW
  • ናይ ኢንተርነት ሳንሱር ምግባር
  • ኢንተርነት (ስም ቃል)
  • መሰል ምጥቃም ኢንተርነት
  • ምዉት ክልሰ ሓሳብ ኢንተርነት

መወከሲታት [ ኣርትዖት | ምንጪ ለውጢ ] .

[ኣመዓራርይ | ኮድ ኣመዓራርይ]
  1. ^ a b መዝገበ ቃላትን ቴሳውረስን ሜርያም ዌብስተር፡ 2008
  2. ^
  3. ^ "መርበብ"። መዝገበ ቃላት ኦክስፎርድ እንግሊዝኛ 2e , ቤት ማሕተም ዩኒቨርሲቲ ኦክስፎርድ , 2003.
  4. ^
  5. ^ "ኢንተርነት"። መዝገበ ቃላት ኦክስፎርድ እንግሊዝኛ 2e , ቤት ማሕተም ዩኒቨርሲቲ ኦክስፎርድ , 2003.
  6. ^ a b c
  7. ^
  8. ^
  9. ^
  10. ^ a b

ናይ ደገ መላግቦታት [ ኣርትዖት | ምንጪ ለውጢ ] .

[ኣመዓራርይ | ኮድ ኣመዓራርይ]
ዊኪሚድያ ኮመንስ ምስ ኢንተርነት ዝተኣሳሰሩ መራኸቢ ብዙሃን ኣለዉዎ ።
  • internet, Nsf.gov ኣብ 7 መስከረም 2008 ኣብ ዋይባክ ማሽን ዝተመዝገበ . (ኢንግሊሽ)
  • ሓበሬታ ብዛዕባ ሳይበርስፔስ፡ ዩኒቨርሲቲ ሃርቫርድ ማህደር 1 ለካቲት 2004 ኣብ ዌይባክ ማሽን . (ኢንግሊሽ)
  • ኢንተርነት፣ ኢመይል ወዘተ። ዝርዝር ሓበሬታ ብዛዕባ (Eng.) Archived 1 May 2008 at the Wayback Machine . (ኢንግሊሽ)
  • ሳይንስ-ቴክኖሎጂ-ኢንተርነት ማህደር 18 ለካቲት 2008 ኣብ ዋይባክ ማሽን . (ኢንግሊሽ)
  • ኢንተርነት ቫሊ ኣብ 1 ሓምለ 2006 ኣብ ዌይባክ ማሽን ዝተመዝገበ . (ኢንግሊሽ)
  • ዓለምለኻዊ ጸብጻብ ትራፊክ ኢንተርነት (እንግሊዝኛ)
ስልጣን ምቁጽጻር
  • ቢኤንኢ : XX535672
  • ቢኤንኤፍ : cb12337059x (ዳታ)
  • ጂኤንዲ : 4308416-3
  • ኤችዲኤስ : 048816
  • LCCN : sh92002816 ዝብል ጽሑፍ ኣሎ።
  • ናራ : 10637028
  • ኤንዲኤል : 00841024
  • ኤን.ኬ.ሲ : ph117022
  • ኤን.ኤል.ኣይ : 987007558630405171

ምደባ :

  • ተወሳኺ ጸጋታት ዘድልዮም ነገራት 6 ሓምለ 2022
  • İinternet ዝብል መርበብ ሓበሬታ
  • ምህዞታት ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ
  • ናይ IT ቃላት
  • ካብ እንግሊዝኛ ናብ ቱርኪ ዝተሰጋገሩ ቃላት